Stuifzwammen schieten als paddenstoelen uit de grond: 'Welke golfbal is nou van mij? Of is het toch een paddenstoel?'

De verwarring was zélfs groot bij Louise Bienfait, Ecoloog van de NGF, toen zij vorige week een rondje speelde. "Mijn bal lag naast de green, naast twee andere ballen. Toen ik ernaartoe liep, bleken die andere twee witte stippen helemaal geen golfbal te zijn, maar een paddenstoel." En het bleef niet bij die ene. "Op sommige holes lagen er ineens vier, terwijl ik toch echt was gestart met minder medespelers", vertelt Bienfait.

Onder onze voeten bevindt zich een netwerk van schimmeldraden

De paddenstoelen schieten weer uit de grond, maar wat gebeurt daar eigenlijk? De witte exemplaren die Louise zag, deden sterk denken aan een soort stuifzwam. Dat is niet zo gek, want verschillende soorten stuifzwammen groeien van nature in graslanden. "Welke soort het precies was, is zonder nadere determinatie lastig te zeggen. Er groeien in Nederland namelijk heel wat verschillende witte paddenstoelen tussen het gras."

Wat ze gemeen hebben, is dat het grootste deel van de paddenstoel voor ons onzichtbaar blijft. "Onder onze voeten bevindt zich het mycelium: een netwerk van schimmeldraden in de bodem. Wat wij boven de grond een paddenstoel noemen, is eigenlijk alleen het vruchtlichaam. Bij een paddenstoel zit een groot deel van het organisme onder de grond. En dat netwerk kan er al lang zitten voordat wij er iets van zien."

Waarom staan ze er ineens? "Paddenstoelen verschijnen dus niet zomaar uit het niets. Veel soorten die in gras groeien, leven van dood organisch materiaal. Afgestorven wortels, grassprieten en ander plantaardig materiaal komen voortdurend in en op de bodem terecht. Schimmels helpen dat materiaal af te breken. Daarbij komen voedingsstoffen weer beschikbaar voor planten en andere organismen. Ze zijn daarmee een belangrijk onderdeel van de kringloop in de bodem."

Maar waarom zie je de paddenstoel dan nu ineens wél en in zo'n veelvoud?

Voor het verschijnen van de paddenstoel die we zien boven de grond, moeten de omstandigheden goed zijn. Vooral vocht speelt daarbij een belangrijke rol. Na regen of een periode met voldoende bodemvocht kunnen in korte tijd overal paddenstoelen verschijnen. "Het mycelium kan er dus al die tijd zitten. Pas als de omstandigheden goed zijn, krijg je ineens die paddenstoelen boven de grond. En zo kan een grasveld dat de ene week nog gewoon uit gras bestaat, een paar dagen later ineens bezaaid staan met witte hoedjes."

De golfbaan is een interessante plek

Eigenlijk is een golfbaan een interessante plek om naar paddenstoelen te kijken. Tijdens een rondje golf kom je namelijk door allerlei verschillende leefgebieden: zeer kort gemaaid gras, fairways, roughs, schrale graslanden, bosranden, oude bomen en dood hout. Voor schimmels zijn dat allemaal verschillende omstandigheden waar veel verschillende soorten ontstaan."

Ook op de intensiever beheerde delen van de baan kunnen paddenstoelen verschijnen. "De greens, afslagplaatsen en voorgreens krijgen in droge perioden bijvoorbeeld gericht water om het gras gezond te houden. Wanneer er voldoende vocht aanwezig is, kan dat ook gunstige omstandigheden opleveren voor schimmels die al in de bodem zitten." En soms verraden die schimmels zich op een heel herkenbare manier. "Paddenstoelen kunnen bijvoorbeeld in een boog of bijna perfecte cirkel in het gras verschijnen: 'een heksenkring'. Het ondergrondse schimmelnetwerk groeit vanuit één punt steeds verder naar buiten. Aan de rand van dat netwerk kunnen vervolgens vruchtlichamen verschijnen. Zo ontstaat die kring."