Niet alleen golfers en gras hebben last van de hitte en droogte van de afgelopen periode. Ook de dieren op de golfbaan zijn op zoek naar water, voedsel en verkoeling. Toch kunnen we ze beter helpen door ze vooral met rust te laten.
De regen is meer dan welkom. Na weken van droogte krijgt de uitgedroogde bodem eindelijk weer wat vocht. Maar een paar flinke buien maken het watertekort niet zomaar ongedaan. Het neerslagtekort ligt op veel plaatsen nog rond de 300 millimeter, terwijl dat normaal rond deze tijd ongeveer 100 millimeter is. Ook de grondwaterstanden staan historisch laag. Er is dus veel meer regen nodig om de natuur echt te laten herstellen én om voorbereid te zijn voor volgend jaar.
Wie de afgelopen weken over een golfbaan liep, zag de gevolgen van de droogte meteen: geel gras, bomen die hun bladeren al laten vallen en verdroogde poelen en sloten. Ook de dieren op en rond de golfbaan hebben het zwaar gehad.
Een paar weken geleden vond ik een kikker op de green. Die had het duidelijk niet overleefd
“Eigenlijk zijn alle dieren afhankelijk van water”, vertelt ecoloog Louise Bienfait van de NGF, die golfbanen ondersteunt bij het versterken van de biodiversiteit. “Je ziet in zulke droogteperiodes dat dieren zich meer gaan concentreren rond waterpunten, terwijl ze zich normaal gesproken veel meer verspreiden over het hele gebied.”
Combinatie van water, voedsel en beschutting
Vooral amfibieën zijn kwetsbaar wanneer kleine poelen en vennetjes droogvallen. Kikkers en salamanders zijn voor hun voortplanting afhankelijk van water. Als een poel droogvalt terwijl er nog kikkerdril of larven in zitten, hebben die geen kans om te overleven. “Een paar weken geleden vond ik een kikker op de green. Die had het duidelijk niet overleefd. Dat was in de periode met de extreme hitte.”
Ook vogels kunnen indirect last krijgen van de droogte. Regenwormen en andere kleine dieren trekken bij droogte dieper de bodem in, op zoek naar vocht. Daardoor wordt het voor vogels moeilijker om hun voedsel te vinden.
“Het is allemaal met elkaar verbonden. Als één onderdeel verandert, heeft dat invloed op de rest van het systeem. Het kost dieren nu soms net even wat meer moeite om voldoende voedsel en water te vinden.”
Vlinders lijken de warmte op zichzelf juist goed te verdragen. Zij gedijen goed in zonnige, warme omstandigheden en kunnen daardoor volop actief zijn. De droogte kan echter ook voor vlinders gevolgen hebben, bijvoorbeeld wanneer het aanbod van nectar afneemt omdat bloemen eerder uitgebloeid zijn.
Juist variatie maakt een golfbaan sterk
Hoe een golfbaan met droogte omgaat, verschilt sterk per baan. Een belangrijk voordeel voor de dieren is de aanwezigheid van verschillende soorten leefgebieden. “Hoe meer variatie in de vegetatie, hoe beter. Als er bos, struiken, ruigte, water en open gebieden zijn, is er voor dieren meer keuze. Als een bepaalde plek door de droogte minder geschikt wordt, kunnen ze uitwijken naar een ander deel van de baan.”
Dat maakt een gevarieerde golfbaan veerkrachtiger. Op plekken waar juist veel hetzelfde is aangeplant of alles kort wordt gemaaid, zijn er minder mogelijkheden om verkoeling, beschutting en voedsel te vinden.
Lang gras is bijvoorbeeld niet alleen belangrijk omdat het vochtiger blijft. Het biedt ook voedsel en beschutting en vormt een leefgebied voor allerlei insecten. En die insecten zijn op hun beurt weer voedsel voor vogels en andere dieren.
Laat dat bakje water dus maar thuis
Wie tijdens een warme golfronde iets voor de natuur wil doen, zou misschien geneigd zijn om een bakje water neer te zetten. Niet doen, zegt Louise.
“Thuis in de tuin kun je dat voor vogels natuurlijk prima doen, dat doe ik zelf ook, maar op de golfbaan zou ik dat juist niet adviseren. Dieren kunnen zich in droge periodes prima aanpassen zolang er nog voldoende natuurlijke waterbronnen en schuilplekken zijn. Extra waterpunten op willekeurige plekken zijn daarom niet nodig en kunnen bovendien voor verstoring zorgen. Om al niet te spreken over het vergeten van die bakjes, waar vervolgens weer een grasmaaier overheen gaat. Nee hoor, laat het bakje water maar thuis.”
Wat kun je als golfer dan wél doen? “Blijf op de plekken waar je hoort te zijn en verstoor de natuur zo min mogelijk. Ga niet onnodig door ruigtes of andere natuurgebieden op zoek naar een bal en laat dieren met rust. Juist in een periode waarin ze kwetsbaarder zijn, is dat belangrijk.”
De regen helpt, maar we zijn er nog niet
De eerste regen is dus goed nieuws voor de dieren op de golfbaan. De bovenste laag van de bodem kan zich herstellen en planten krijgen weer wat vocht. Maar voor het grondwater en de diepere bodemlagen is veel meer nodig. Volgens hydroloog Rob van Dongen van Staatsbosbeheer zijn langdurig natte weken nodig om het huidige neerslagtekort echt weg te werken.
Dat betekent ook dat de natuur niet van de ene op de andere dag terugveert. Bomen die door de droogte al in een soort herfststand zijn gegaan, krijgen niet meteen al hun bladeren terug en drooggevallen vennen en poelen herstellen evenmin direct.
De golfbaan als natuurgebied
De droogte laat daarmee zien hoe belangrijk het is dat een golfbaan meer is dan alleen een plek waar de sport wordt beoefend. Waterpartijen, bosjes, ruigtes, bomen en andere natuurlijke gebieden bieden samen een grote variatie aan leefgebieden.
“De banen die daar goed mee bezig zijn, kunnen juist heel waardevol zijn voor de natuur”, zegt Louise. “Hoe meer verschillende soorten habitat er zijn, hoe veerkrachtiger het geheel wordt. Dat is beter voor alles en iedereen, in welke situatie dan ook.”
Dus ja, de kikkers mogen opgelucht ademhalen nu de regen terug is. Maar voor de natuur is het voorlopig nog geen reden voor een vreugdedansje. De golfbaan op zijn beurt? Die kan juist in droge tijden een belangrijke plek zijn waar dieren water, voedsel en beschutting vinden.
